Bir toplumda ortaya çıkan bazı acı olaylar yalnızca birkaç insanın hayatını değil, aslında hepimizin zihnini sarsar. Böyle zamanlarda doğal olarak şu soruyu sormaya başlarız: Bir insanın zihni nasıl bu noktaya gelir?
Fakat toplumumuzda çoğu zaman gözden kaçırdığımız bir gerçek vardır:
Bir insan bir günde yetişmez.
Bir nesil de bir günde bozulmaz.
Bir çocuğun karakteri yıllar içinde şekillenir. Ailede başlayan eğitim, çevreyle genişler ve toplumun değerleriyle biçim alır. Bu yüzden bir neslin nasıl yetiştiğini anlamak istiyorsak önce şu soruya bakmak gerekir: Toplum, aileyi nasıl yetiştiriyor?
Aslında tarihimiz bu konuda bize çok önemli bir örnek sunar: Ahilik teşkilatı
Ahilik yalnızca bir esnaf teşkilatı değildi. 13. yüzyılda Anadolu’da Ahi Evran tarafından kurulan bu yapı, aslında insan yetiştirmeyi hedefleyen büyük bir sosyal ve ahlaki eğitim sistemiydi. Bir gencin hayatını baştan sona kuşatan bir terbiyeyi amaçlıyordu.
Ahilikte bir genç meslek öğrenmeden önce ahlâk öğrenirdi. Çünkü bu anlayışa göre iyi bir zanaatkâr yetiştirmekten daha önemli olan şey iyi bir insan yetiştirmekti.
Gençler ustalarının yanında yalnızca meslek öğrenmezdi. Sabır, dürüstlük, kanaat, paylaşma ve kul hakkına saygı gibi değerler de günlük hayatın içinde öğretilirdi. “Eline, beline, diline sahip ol” ilkesi sadece bir nasihat değil, bir hayat ölçüsüydü.
Ahilik sisteminin en dikkat çekici yönlerinden biri ise eğitimin yalnızca gençlerle sınırlı olmamasıydı. Aile de bu terbiyenin bir parçasıydı.
Anadolu’da Ahilik geleneği içinde kadınların da aktif yer aldığı Bâcıyân-ı Rûm teşkilatı bulunuyordu. Kadınlar burada hem meslek öğreniyor hem de dini eğitim alıyordu. Çünkü bu medeniyet çok iyi biliyordu ki bir neslin mayası en çok annenin kalbinde yoğrulur.
Anne yalnızca evin yöneticisi değil, aynı zamanda bir neslin mimarıdır.
Ahilik bununla da yetinmezdi. Esnaflar, aileler ve gençler düzenli olarak ilim meclislerinde bir araya gelir, sohbetlerde hem dini hem de ahlaki eğitimlerini sürdürürdü. Böylece eğitim, hayatın doğal bir parçası hâline gelirdi.
Bugün geriye dönüp baktığımızda bu sistemin ne kadar derin bir hikmete dayandığını daha iyi anlıyoruz.
Çünkü bir toplum yalnızca okullar açarak güçlü hale gelmez. Bir toplum, değerlerini yaşatan insanlar yetiştirdiği ölçüde güçlü olur.
Bugün eğitim denildiğinde çoğu zaman akla sınavlar, diplomalar ve akademik başarı geliyor. Oysa insan yalnızca bilgiyle değil, değerlerle olgunlaşır.
Bir çocuğa matematik öğretmek elbette önemlidir. Fakat merhameti öğretmek ondan daha az önemli değildir. Bir gence meslek kazandırmak kıymetlidir; fakat karakter kazandırmak çok daha kıymetlidir.
Sonuç olarak;
Sağlıklı bir toplum inşa etmek istiyorsak sadece çocukları değil, anne babaları da eğitmek zorundayız. Aileyi güçlendirmeden nesli güçlendirmek mümkün değildir.
Tarih bize bunu açıkça gösteriyor.
Ahilik teşkilatı bir esnaf örgütünden çok daha fazlasıydı. O, aslında insanı merkeze alan bir medeniyet eğitimiydi.
Durup düşünelim:
Biz çocuklarımıza yalnızca bir meslek kazandırmakla mı yetiniyoruz yoksa, iyi insan olmayı da öğretiyor muyuz?
Güçlü bir toplumun temeli yalnızca bilgi değil; ahlâk, sorumluluk ve manevi değerlerle yetişmiş insanlardır.
YORUMLAR