Bir kavramı, o kavramın disiplini içinde anlamak doğru bir eylemdir. Ancak bu kavramı, diğer disiplinlerin içinde yer alan kavramların mahkûm edilmesi açısından kullanımı doğru bir kullanım değildir. Böyle yapılıyor diye bunu doğru görmememiz gerekir.
Yani akıl kavramını salt felsefi bir disiplin içinde anlamak makul olandır. Ama bu tanımdan hareketle farklı disiplinlerde yer alan bilişsel süreçleri eleştiriye tabi kılarak onları olumsuzlamak da bir o kadar saçmadır. Çünkü her kavram kendi disiplini içinde anlamlıdır. Disiplinin dışına çıktığında ise yeni bir anlam kazanır. Bunu göz ardı eden bakışlar ve düşünce biçimleri kendilerini kandırıyorlar...
Bu, bilgi ve diğer kavramlar için de geçerlidir. Örneğin, birinin bilgi dediğine bir başka disiplin malumat der. Yine bir disiplin bir bilgi türünü en üst tür olarak tanımlar, ama başka bir disiplin o bilgi türünü ise en alt basamak olarak betimler. Vesaire...
Meramım şu; bir disipline bağlı kalarak meselelere dokunuşlar veya yorumlamalar yapmak bir tercih meselesidir. Bunu yapan için ne söylediği belirgin olduğu için ona göre bir tepki verilebilir. Ancak kendi yerinden hareketle kesin bir dille diğer bakışları mahkûm etmenin mahzurlu olduğunu bize düşünce tarihi göstermektedir.
Örneğin; dijital dünya için makul gören bir bakış üretilebilir. Mevcut üzerinden böyle bir değerlendirme yapılır. Ancak bunu topyekûn olarak değerlendirdiğimizde öyle çok masum bir durum olmadığı açıktır. Yani bütün boyutluluğu ile birlikte dijitalleşme düşünüldüğünde yeni bir tür ve insanın bağımlı olacağı, hatta her türlü hakkı mahfuz hale geldiği açıktır.
Sadece bu konuda yazılan hukuk metninin maddelerine bakılsa yeterlidir. O maddeler, acısız bir kısırlaştırmayı öne çıkartıyor. Bir sürü hakkı da robotlara devrediyor. Bunu masum görmek insanlıktan çıkmaktan başka bir şey değildir...
Allah akıl fikir versin. Buna bu andan itibaren çok daha fazla ihtiyacımız olacaktır...
Vesselam...
Kalbi kırık ve hüzünlü bir insan olarak...
İnsana ihanetin değer olarak kayıtlara geçen bu günlerin şerrinden Allah’a sığınarak...
YORUMLAR