Sömestir Tatil mi?
Hazırlayan: Yavuz Osmanoğlu
“Sömestir” deyince zihnimizde hemen valizler, dinlenme planları ve derslerden uzak günler canlanır. Oysa kelimenin hikâyesi dinlenmekten değil, zamanı ölçmekten başlar. Bugün tatille özdeşleşmiş olsa da kökeninde bir mola değil, bir süre hesabı vardır.
“Sömestir” Türkçe bir kelime değildir. Dilimize Fransızca semestre yoluyla geçmiştir. Fransızcanın da aldığı yer Latince semestris kelimesidir. Bu kelime iki parçadan oluşur: sex (altı) ve mensis (ay). Yani kelimenin ilk ve gerçek anlamı doğrudan şudur: altı aylık dönem.
Eskiden eğitim öğretim yılı iki ana parçaya ayrılırdı ve her biri yaklaşık altı ay sürerdi. İşte bu yüzden bir eğitim yılının yarısını ifade etmek için “semester” denmeye başlandı. Kelime, başından beri bir tatili değil, zamanın yarısını, yani öğretim süresinin iki eşit bölümünden birini anlatıyordu.
Peki nasıl oldu da anlam tatille birleşti? Çünkü bu altı aylık dönemin sonunda öğrencilere verilen ara, kelimenin çağrışımını yavaş yavaş değiştirdi. İnsanlar dönemin adını değil, dönemin sonundaki rahatlamayı hatırlamaya başladı. Böylece “sömestr” kelimesi, asıl anlamı olan yarıyıl yerine günlük dilde tatil fikrini çağrıştırır oldu.
Oysa kelime bize hâlâ şunu fısıldar: Bu bir bitiş değil, bir bütünün yarısıdır. Dinlenme ise yolun kendisi değil, yolculuk içindeki kısa bir duraktır.
Türkçe karşılığıyla söyleyecek olursak: yarıyıl ya da dönem arası.
YORUMLAR