Dijital çağın en yaygın ama en hafife alınan bağımlılıklarından biri sosyal medya bağımlılığıdır.
Çoğu zaman “iletişim”, “eğlence” ve “gündemi takip etme” gerekçesiyle meşrulaştırılır. Oysa mesele yalnızca zaman kaybı değildir; şahsiyetin, özgüvenin ve anlam duygusunun, aile birliğinin yavaş yavaş aşınması ve hasara uğramasıdır. Bugün birçok genç, kendini olduğu gibi değil; beğenildiği kadar değerli hissetmektedir.
Sosyal Medya Bağımlılığı Nedir?
Sosyal medya bağımlılığı; ferdin,
- Sosyal medya platformlarını kontrol etmeden duramaması,
- Beğeni, yorum ve takipçi sayısına aşırı anlam yüklemesi,
- Mahremiyet sınırlarını aşıp suni özgürlük elde etmesi,
- Gerçek hayat sorumluluklarını ikinci plana atması durumudur.
Sosyal Medya Neden Bu Kadar Bağımlılık Yapıyor?
- Beğeni = Onay Algısı
Her beğeni, beyinde “kabul edildim” duygusu oluşturur.
Beyin bu duyguyu tekrar ister. Böylece kişi farkında olmadan onay bağımlısı hâline gelir. - Kıyas Kültürü
Sosyal medyada herkes mutlu, başarılı, güzel ve zengindir.
Genç ve yetişkin, kendi hayatını başkalarının seçilmiş anlarıyla kıyaslar ve sonuç kaçınılmazdır:
- Yetersizlik hissi
- Değersizlik duygusu
- Mutsuzluk
- Boşanma
- Sahte Kimlik İnşası
Sosyal medya, “olduğun gibi ol” demez;
“olmak istediğin gibi görün” der.
Bu da zamanla:
- Rol yapmaya
- Gerçek benlikten uzaklaşmaya
- Kimlik karmaşasına neden olur.
Gençlerde Sosyal Medya Bağımlılığının Belirtileri
- Sürekli telefonu kontrol etme ihtiyacı
- Beğeni gelmeyince huzursuzluk
- Kendini başkalarıyla kıyaslama
- Yalnız kalamama
- Gerçek hayatta iletişimden kaçınma
- Aile içi konuşmalara ilgisizlik
- Dikkat dağınıklığı ve akademik başarıda düşüş
En tehlikeli belirti: Kendisini ekranda var hissedip, gerçek hayatta silik hissetmek.
Sosyal Medya Bağımlılığının Psikolojik ve Ahlaki Sonuçları
Psikolojik Sonuçlar
- Kaygı bozuklukları
- Özgüven kaybı
- Duygusal dalgalanmalar
- Depresif ruh hâli
Ahlaki ve Karakter Boyutu
- Mahremiyet algısının zayıflaması
- Gösteriş ve teşhir kültürü
- Kanaat duygusunun kaybı
- Samimiyetin yerini imajın alması
- Maneviyatın çöküşü
Gösterilen hayat arttıkça, yaşanan hayat azalıyor.
Aileler Nerede Hata Yapıyor?
- “Herkeste var” diyerek normalleştirmek
- Yasaklayıp sebep açıklamamak
- Kendi dijital alışkanlıklarını sorgulamamak
- Çocuğu dinlemeden kural koymak
- Çocuğun baskısına boyun eğmek
Çocuk, anne-babanın söylediklerine değil;
telefonla kurduğu ilişkiye bakar.
Sosyal Medya Bağımlılığına Karşı Çözüm Yolları
- Yasak Değil, Rehberlik
Kontrolsüz ve iknasız yasak gizli kullanımı artırır. Ama sınırsız özgürlük bağımlılık üretir.
Doğru olan:
- Süre sınırı
- İçerik denetimi
- Ailece konuşularak belirlenen kurallar
- İkna ile ve sistematik şekilde azaltmak
- Alternatif faaliyet oluşturmak
- Gerçek Hayatta Değer Alanları Oluşturmak
Genç, gerçek hayatta:
- Başarılı
- Faydalı
- Değerli hissetmezse, bu duyguyu sanalda arar. Spor, üretim, sorumluluk ve sosyal görevler koruyucu faktördür.
- Anlam ve Kimlik Eğitimi
Genç şunu bilmeli:
- Değer, beğeniyle ölçülmez
- Kimlik, filtreyle inşa edilmez
- Hayat gösteri alanı değildir
- Gelecek gerçek hayatla inşa edilir.
Anlamı ve gayesi olan genç, onay bağımlısı olmaz.
Beğeniyle Değil, Değerle Büyüyen Çocuk Yetiştirmek
Sosyal medya doğru kullanıldığında araçtır; kontrolsüz kullanıldığında şahsiyeti imha eden bir bağımlılıktır.
Bugün aileler olarak görevimiz;
- Yasak koymak değil yön, yol göstermek,
- Korkutmak değil bilinçlendirmek,
- Kıyaslamak değil güçlendirmektir.
- Sadece sınırlandırmak değil alternatif göstermektir.
Beğeniyle beslenen benlik kırılgandır, değerle beslenen şahsiyet ise dirençlidir. Nesil beğeniyle değil şahsiyetin inşasıyla yetişir.
Nesil beğeniyle değil şahsiyetin inşasıyla yetişir.
YORUMLAR