1 Kg Tavuk Nasıl Olur da 1 Kg Ekmekle Aynı Fiyata Satılır?

1 Kg Tavuk Nasıl Olur da 1 Kg Ekmekle Aynı Fiyata Satılır?
Bugün Türkiye’de ekmek fiyatları, Fırıncılar Odası tarafından belirlenen tarifelere göre şekillenmektedir. Güncel uygulamaya göre 220 gram ekmek 15 TL’den satılmaktadır. Bu hesaba göre 1 kilogram ekmeğin fiyatı yaklaşık 68 TL’ye ulaşmaktadır. Üstelik ekmekte KDV oranı %0–1 seviyesindedir.

Ancak burada önemli bir detay çoğu zaman gözden kaçmaktadır:
1 kilogram undan ortalama 1,4 – 1,5 kilogram ekmek çıkar. Çünkü ekmek yapımında una su, maya ve tuz eklenir. Ekmek ağırlığının yaklaşık %35–40’ı sudan oluşur. Yani tüketicinin aldığı 1 kg ekmeğin önemli bir kısmı aslında sudur.

Buna rağmen, suyla büyüyen ve üretimi birkaç saat süren ekmekle; haftalar süren, yüksek maliyetli bir üretim sürecinden geçen tavuğun aynı fiyata satılması ciddi bir ekonomik çelişkidir.

1 Kg Tavuk İçin Ne Kadar Yem Gerekir?
Bir broyler tavuğun 1 kilogram canlı ağırlık kazanabilmesi için ortalama 1,6 kilogram yem tüketmesi gerekir. Bu, sektörde “yemden yararlanma oranı (FCR)” olarak bilinir.

Yani soframıza gelen:
1 kg tavuk eti = En az 1,6 kg yem demektir. Bu yem sadece buğdaydan oluşmaz. İçeriğinde:
• Mısır
• Buğday
• Arpa
• Soya küspesi
• Ayçiçeği küspesi
• Vitamin-mineral premiksleri
• Enzimler ve katkılar bulunur. Bu nedenle tavuk yemi, basit bir tarım ürünü değil, pahalı bir sanayi ürünüdür.

Tavuk Üretiminin Gerçek Maliyeti
Bir tavuğun sofraya gelene kadar geçtiği süreç oldukça uzun ve masraflıdır. Üretici;
• Civciv bedeli,
• Yem gideri,
• Aşı ve veteriner masrafları,
• Kümes ısıtma-soğutma sistemleri,
• Elektrik ve yakıt,
• İşçilik,
• Sigorta ve bakım,
• Nakliye ve kesimhane,
• Soğuk zincir ve paketleme gibi pek çok kalemi karşılamak zorundadır.

Bu giderlerin yaklaşık %65–75’i yalnızca yem maliyetidir. Ayrıca yem, enerji ve birçok girdide %20 KDV uygulanmaktadır.

Dolayısıyla tavuk üretimi, basit bir hayvancılık faaliyeti değil; yüksek sermaye, bilgi ve risk gerektiren endüstriyel bir üretim modelidir.

Ekmek ile Tavuk Arasındaki Temel Fark
Ekmek üretimi:
• Saatler içinde tamamlanır,
• Hammaddesi büyük ölçüde undur,
• Ağırlığının önemli kısmı sudur,
• Depolaması ve lojistiği kolaydır,
• Vergisi düşüktür.

Tavuk üretimi ise:
• En az 40 gün sürer,
• Pahalı yemle beslenir,
• Sürekli kontrol gerektirir,
• Hastalık ve ölüm riski taşır,
• Vergi yükü yüksektir.

Bu şartlar altında, iki ürünün aynı fiyata satılması ekonomik olarak mantıklı değildir.

Gerçekçi Tavuk Fiyatı Ne Olmalı?
Bugünkü yem fiyatları, enerji giderleri, işçilik ve vergi yükü dikkate alındığında:
• 1 kg tavuğun gerçek maliyeti 90–120 TL bandına yaklaşmaktadır.
• Üreticinin ayakta kalabilmesi için satış fiyatının en az 150–180 TL olması gerekir.

Bugün marketlerde görülen 65–70 TL seviyeleri, gerçek maliyeti yansıtmamaktadır. Aradaki fark doğrudan üreticinin zarar hanesine yazılmaktadır.

Tavuk Neden Bu Kadar Ucuz?
Tavuk sektöründe;
• Aşırı rekabet,
• Kapasite fazlası,
• Büyük firmaların piyasa hâkimiyeti,
• Zararına satış dönemleri fiyatları sürekli aşağı çekmektedir.

Birçok üretici, kümesinin boş kalmaması için zararına bile satış yapmak zorunda kalmaktadır. Bu durum kısa vadede ucuz ürün olarak görünse de uzun vadede sektörü zayıflatmaktadır.

Kırmızı Et ile Tavuk Arasındaki Uçurum da Mantıklı Değil
Günümüzde kırmızı et fiyatları, tavuk fiyatlarının yaklaşık 8–10 katına kadar çıkabilmektedir. Bu da sağlıklı bir piyasa yapısına işaret etmemektedir.

Elbette büyükbaş hayvancılık daha uzun sürelidir ve maliyeti yüksektir. Ancak aradaki farkın bu kadar açılması;
• Hayvancılık politikalarındaki dengesizlik,
• Yem maliyetlerinin kontrolsüzlüğü,
• Üretim planlamasının eksikliği gibi yapısal sorunların sonucudur.

Ne tavuk bu kadar ucuz kalmalıdır, ne de kırmızı et bu kadar ulaşılmaz hale gelmelidir.

Bu Sistem Sürdürülebilir Değil!
Bugünkü tablo şunu göstermektedir:
• Tavuk eti değerinin altında satılıyor,
• Üretici ayakta kalmakta zorlanıyor,
• Küçük işletmeler sektörden çekiliyor,
• Tekelleşme artıyor,
• Uzun vadede fiyat patlamaları kaçınılmaz hale geliyor.

Bugün ucuz görünen tavuk, yarının pahalı eti olabilir. Çünkü üretici kalmazsa üretim de kalmaz.

Sonuç
1 kg undan yaklaşık 1,5 kg ekmek çıkarken, ekmeğin önemli bir kısmı sudan oluşmaktadır. Buna rağmen kilogramı 68 TL’ye ulaşmaktadır.
Diğer tarafta ise 1 kg tavuk için en az 1,6 kg pahalı yem, haftalar süren emek ve yüksek vergi yükü vardır.

Bu şartlarda ekmek ile tavuğun aynı fiyata satılması ekonomik olarak mantıklı değildir.

Gerçekçi bir sistemde:
• Tavuk eti: 150–180 TL / kg
• Kırmızı et: Tavukla dengeli oranlarda
• Ekmek: Gerçek maliyeti yansıtan

bir fiyat yapısı oluşmalıdır.

Aksi halde bu sistem üreticiyi tüketir, sektörü zayıflatır ve toplumun gıda güvenliğini riske atar.

Ucuz görünen her ürün, her zaman adil değildir.