Ekonominin ve Ülkenin Can Simidi: İHRACAAT!
İş Adamları, Birkaç Dakika Sakinleşin ve Bunu OkuyunTürkiye’de Şirketler Neden Batıyor ve Neden Hâlâ Gerçek Bir İhracat Ülkesi Olamıyoruz?
Türkiye’de şirketlerin büyük kısmı, birkaç yıl içinde ya küçülüyor ya devrediliyor ya da tamamen kapanıyor. Ekonomik koşullar, döviz dalgalanmaları, finansmana erişim zorluğu elbette etkili; fakat sorunun kaynağı daha derinde. Yönetim kültüründen dış ticaret anlayışına kadar uzanan bütünlüklü bir eksiklik, işletmelerin ömrünü kısaltıyor.
1. Yönetim Kültürü Yetersiz: Şirketler Kurumsallaşamıyor
Türkiye’de işletmelerin çoğu aile şirketi. Patron merkezli bir yapı hâkim. Kararlar tek elde toplanıyor. Bu, kısa vadede hızlı karar için avantajlı görünse de uzun vadede şirketi körleştiriyor:
Kurumsal hafıza oluşmuyor,
Bölümler arası koordinasyon zayıf kalıyor,
Ölçek büyüyünce sistem kilitleniyor,
Profesyonel yönetici yetişmiyor.
Sonuç: Büyüyen şirketler yoruluyor, kırılıyor veya kapanıyor.
2. İç Pazara Bağımlılık: Dar Bir Alan, Büyük Risk
Birçok firma iç pazara sıkışıyor. İç pazar:
Dar,
Dalgalanmaya açık,
Rekabetin yoğun olduğu,
Döviz karşısında kırılgan bir alan.
İç pazara mahkûm olan işletmeler, kapasitesini gerçek anlamda test edemiyor. Küresel pazara açılmak zorunda kalmadıkça riskleri göremiyor.
3. Dış Ticaret Yapmak İsteyenler de Yöntemi Bilmiyor
Firmalar dış ticarete başlamak istiyor ama yöntem bilmedikleri için başarısız oluyor:
Basit ticari İngilizce terimlerini bilmemek,
Sertifikasyon ve kalite belgelerinden habersiz olmak,
Müşteri taleplerine uygun ürün kapasitesini bilmemek,
Lojistik, navlun, teslim şekli ve ödeme yöntemlerini yönetememek.
Sonuç: Dış ticaret departmanı adı altında “görünürde var ama işlevsiz” bir yapı kalıyor.
4. Uluslararası Standartlar Ciddiye Alınmıyor
Bir alıcı organik bal ister, firma böyle bir belgeden habersizdir.
Bir başka alıcı C/E belgesi ister, üretici duymamıştır.
Bir talep metal ürün kapasitesi sorar, firma net cevap veremez.
Bu kopukluk, dış ticaret kapılarının Türkiye’ye kapanmasına yol açıyor.
5. Devlet Destekleri Var Ama Ulaşılabilir Değil
Teşvik ve destekler mevcut, fakat firmalar çoğu zaman:
Hangi desteğin nerede olduğunu bilmiyor,
Başvuru sürecini yönetemiyor,
Personel eksikliği nedeniyle takip edemiyor.
Destek mekanizması var ama üretici ile köprü eksik.
6. Çözüm: OSB’lerde Zorunlu Dış Ticaret Koordinasyon Merkezleri
Türkiye’nin üretim omurgası OSB’lerdir. Burada kurulacak Dış Ticaret Koordinasyon Merkezleri:
Yabancı dil bilen uzmanlar,
Dış ticaret mevzuatı profesyonelleri,
Pazar araştırmacıları,
Sertifikasyon ve kalite uzmanları,
Lojistik danışmanları
tarafından yönetilmelidir.
Görevleri: Firmaları dış pazara hazırlamak ve ihracatın önünü açmak.
7. Asıl Sıçrama: Bu Merkezler Yurtdışı Ticaret Müşavirlikleri ile Entegre Olmalı
Merkezler, Türkiye’nin yurtdışındaki ticaret müşavirlikleriyle tek bir dijital veri tabanı üzerinden entegre olmalıdır. Bu sistem, Türkiye’nin ihracat omurgasını güçlü kılar.
Süreç:
Yurtdışındaki müşavirlik talebi girer,
Sistem talebi tarar ve ürün gamına uygun firmaları bulur,
OSB Dış Ticaret Merkezine düşer,
Firma doğrudan yönlendirilir.
8. Yapay Zekâ Destekli Yönlendirme
Sistemin kalbi, yapay zekâ tabanlı yönlendirme motorudur:
Talepleri analiz eder,
Ürün türü, kalite, kapasite, sertifikasyon ve teslim süresine göre tasnif yapar,
Talebi en doğru üreticiye yönlendirir,
Gereksiz taleplerin yanlış firmalara gitmesini engeller,
Geçmiş performansı ve kalite sicilini değerlendirir,
Lojistik ve ödeme süreçlerinde güvenli rotalar önerir.
Böylece talep saniyeler içinde doğru firmaya ulaşır, süreç hız kazanır ve hata minimize edilir.
9. Lojistik, Navlun ve Güvenlik Mekanizması da Entegre Edilmeli
Sisteme ayrıca:
Akredite nakliye firmaları,
Gemi hatları,
Hızlı teslim sağlayan lojistik şirketleri,
Ödeme güvence sistemleri,
Sigorta ve banka çözümleri
eklenmelidir. Üretici, “Paramı alabilecek miyim?” veya “Lojistik nasıl olacak?” sorularından tamamen kurtulur.
10. Sonuç: Dış Ticaret Yapmadan Şirketler Hayatta Kalamaz
Türkiye’de şirketlerin batmasının temel nedeni:
Dış ticaretten uzak, iç pazara bağımlı, yönetim ve süreç yapıları zayıf bir model.
Yapılacaklar:
Yönetim kültürü güçlendirilmeli,
OSB’lerde profesyonel dış ticaret merkezleri kurulmalı,
Merkezler yurtdışı müşavirlikleriyle entegre olmalı,
Yapay zekâ ile talep–firma eşleştirmesi sağlanmalı,
Lojistik ve ödeme güvenliği garanti altına alınmalı.
Böyle bir sistem, Türkiye’nin ihracat kapasitesini katlar; şirketler güçlenir, üretim artar, ekonomi nefes alır.